Rzeczownik (noun) nazywa ludzi, zwierzęta, rośliny, przedmioty i pojęcia. Rzeczowniki policzalne da się policzyć na sztuki i mają liczbę pojedynczą oraz mnogą (a cat – two cats), a niepoliczalnych nie da się policzyć i nie mają liczby mnogiej (water, sugar, time, information).

❌ an information, advices, breads ✅ some information, a piece of advice, a loaf of bread – rzeczowniki niepoliczalne liczymy za pomocą słów typu a piece of, a glass of, a bottle of.

📖 Więcej: rzeczownik (noun) – opis

Liczbę mnogą rzeczowników policzalnych tworzymy najczęściej, dodając końcówkę -s. Po -s, -ss, -sh, -ch, -x, -z i często po -o dodajemy -es, po spółgłosce + -y zamieniamy y na -ies, a część rzeczowników ma nieregularną liczbę mnogą.

❌ childs, mans, peoples ✅ children, men, people

A i an stawiamy przed rzeczownikiem policzalnym w liczbie pojedynczej, gdy mówimy o czymś po raz pierwszy lub o jednej z wielu rzeczy. A stoi przed wyrazem zaczynającym się w wymowie od spółgłoski, an – przed samogłoską w wymowie.

• a dog, a book, a university (wymowa: /juː/ – spółgłoska)
• an apple, an egg, an hour (h nieme – wymowa zaczyna się od samogłoski)
• She is a teacher. – Ona jest nauczycielką (zawody zawsze z a/an).

❌ She is teacher. I have an car. ✅ She is a teacher. I have a car.

O przedimku the przeczytasz w części B1.

Zaimki w funkcji podmiotu (I, you, he, she, it, we, you, they) stoją przed czasownikiem i wykonują czynność. Zaimki w funkcji dopełnienia (me, you, him, her, it, us, you, them) stoją po czasowniku lub przyimku.

• She loves him. – Ona go kocha.
• Can you help us? – Możesz nam pomóc?
• This present is for them. – Ten prezent jest dla nich.

❌ Me and Tom went home. He likes she. ✅ Tom and I went home. He likes her.

📖 Więcej: zaimki (pronouns) – opis

Czasownika to be używamy, gdy mówimy, kim lub czym ktoś jest, jaki jest, gdzie się znajduje, ile ma lat oraz jak się czuje. W języku angielskim każde zdanie musi mieć czasownik – tam, gdzie po polsku pomijamy „być”, po angielsku be jest konieczne.

• I am a student. – Jestem uczniem.
• She is tall. – Ona jest wysoka.
• We are hungry. – Jesteśmy głodni.
• He is twelve. – On ma dwanaście lat.
• They are at school. – Oni są w szkole.

❌ I have 12 years. I hungry. ✅ I am 12 (years old). I am hungry.

W czasie teraźniejszym to be ma trzy formy: am (I), is (he, she, it) i are (you, we, they). Przeczenie tworzymy, dodając not po am/is/are, a pytanie – przestawiając am/is/are przed osobę.

• Is your brother at home? – No, he isn’t. – Czy twój brat jest w domu? – Nie.
• Where are you from? – Skąd jesteś?

❌ Yes, I’m. ✅ Yes, I am. – w krótkich odpowiedziach twierdzących nie skracamy.

Have i have got oznaczają „mieć” (posiadać, mieć rodzeństwo, cechy, choroby). W 3. osobie liczby pojedynczej mówimy has / has got. Z have got przeczenia i pytania tworzymy bez operatora (haven’t got, Have you got…?), a z samym have – z do/does (don’t have, Do you have…?).

Have got występuje tylko w czasie teraźniejszym. W przeszłości mówimy had: I had a dog when I was a child. W znaczeniu czynności (have breakfast, have a shower, have fun) używamy tylko have: I have breakfast at 7.

❌ She have got a brother. Do you have got a pen? ✅ She has got a brother. Have you got a pen? / Do you have a pen?

Aby powiedzieć, że coś do kogoś należy, do właściciela dodajemy ’s, a po nim stawiamy rzecz posiadaną. Gdy rzeczownik w liczbie mnogiej kończy się na -s, dodajemy sam apostrof (’).

właściciel + ’s + rzecz posiadana · liczba mnoga na -s: właściciele + ’ + rzecz

• Tom’s car – samochód Toma
• my sister’s room – pokój mojej siostry
• the children’s toys – zabawki dzieci (liczba mnoga nieregularna: ’s)
• my parents’ house – dom moich rodziców (liczba mnoga na -s: sam ’)

O rzeczach zwykle mówimy z of: the end of the film – koniec filmu.

❌ the car of Tom ✅ Tom’s car

Przymiotnik dzierżawczy (my, your, his, her, its, our, their) stoi zawsze przed rzeczownikiem. Zaimek dzierżawczy (mine, yours, his, hers, ours, theirs) zastępuje rzeczownik – po nim nie ma rzeczownika.

• This is my bike. This bike is mine. – To mój rower. Ten rower jest mój.
• Is this your phone or hers? – Czy to twój telefon, czy jej?

❌ This is mine book. The dog is eating it’s food. ✅ This is my book. The dog is eating its food. – it’s = it is.

This i these wskazują rzeczy blisko mówiącego, a that i those – rzeczy dalej. This i that łączymy z liczbą pojedynczą, these i those – z liczbą mnogą.

• This car is mine. – Ten samochód jest mój.
• Those shoes are expensive. – Tamte buty są drogie.
• This is my friend, Ola. – To jest moja koleżanka Ola (przedstawianie).

❌ This books are new. ✅ These books are new.

There is / there are mówi, że coś gdzieś jest lub istnieje. There is stoi przed liczbą pojedynczą i rzeczownikami niepoliczalnymi, a there are – przed liczbą mnogą. W pytaniu przestawiamy is/are przed there.

There is / There are + co + gdzie · pytanie: Is there / Are there + co + gdzie?

• There is a book on the table. – Na stole jest książka.
• There are some books in the bag. – W torbie są (jakieś) książki.
• There isn’t any milk in the fridge. – W lodówce nie ma mleka.
• Are there any shops near here? – Yes, there are. / No, there aren’t.

❌ On the table is a book. In my town are two parks. ✅ There is a book on the table. There are two parks in my town.

Przyimki miejsca (prepositions of place) określają położenie rzeczy: in (w), on (na), under (pod), next to (obok), behind (za), in front of (przed), between (pomiędzy), opposite (naprzeciwko), above (nad).

📖 Więcej: przyimki (prepositions) – opis

Can oznacza „umieć, potrafić, móc” – wyraża umiejętność, możliwość i pozwolenie. Ma jedną formę dla wszystkich osób, po nim stoi bezokolicznik bez to. Przeczenie to cannot (can’t), a pytanie tworzymy, stawiając can przed osobą.

osoba + can / can’t + bezokolicznik · pytanie: Can + osoba + bezokolicznik?

• I can swim. – Umiem pływać.
• She can’t play the guitar. – Ona nie umie grać na gitarze.
• Can I open the window? – Yes, you can. – Czy mogę otworzyć okno? – Tak.
• Can you help me? – Możesz mi pomóc? (prośba)

❌ She cans swim. I can to swim. Do you can swim? ✅ She can swim. Can you swim?

Tryb rozkazujący tworzymy za pomocą bezokolicznika bez to i bez osoby (Sit down!). Przeczenie tworzymy, stawiając przed nim Don’t, a propozycje z udziałem mówiącego – za pomocą Let’s.

• Open your books. – Otwórzcie książki.
• Be quiet! – Bądź cicho!
• Don’t run! – Nie biegaj!
• Let’s go to the cinema. – Chodźmy do kina.

❌ Not run! You don’t be late! ✅ Don’t run! Don’t be late!

Wyrazy pytające (question words) stawiamy na początku pytania szczegółowego: what (co), who (kto), where (gdzie), when (kiedy), why (dlaczego), how (jak), which (który), whose (czyj) oraz połączenia z how (how many, how much, how often, how long).

Present Simple opisuje czynności powtarzające się i rutynę, upodobania, stałe sytuacje, prawa przyrody i fakty oraz rozkłady jazdy i harmonogramy.

• I go to school every day. – Codziennie chodzę do szkoły (rutyna).
• She likes pizza. – Ona lubi pizzę (upodobanie).
• They live in Mława. – Mieszkają w Mławie (stała sytuacja).
• Water boils at 100°C. – Woda wrze w 100°C (fakt).
• The bus leaves at 10. – Autobus odjeżdża o 10 (rozkład jazdy).

📖 Więcej: Present Simple – opis czasu

W zdaniu twierdzącym używamy formy podstawowej czasownika, a w 3. osobie liczby pojedynczej (he, she, it) dodajemy -s/-es. Przeczenia tworzymy z don’t/doesn’t, a pytania z do/does przed osobą; po doesn’t i does czasownik wraca do formy podstawowej.

Pisownia 3. osoby: go – goes, watch – watches, fix – fixes, study – studies (spółgłoska + y → -ies), ale play – plays. Nieregularnie: have – has.

❌ He don’t like it. Does she likes tea? She play tennis. ✅ He doesn’t like it. Does she like tea? She plays tennis.

✍️ Ćwicz: ćwiczenia z Present Simple

Przysłówki częstotliwości (always, usually, often, sometimes, rarely, seldom, never) stawiamy przed czasownikiem głównym, ale po czasowniku be. Określenia typu every day, once a week, on Mondays stawiamy na końcu lub na początku zdania.

• I usually get up at 7. – Zwykle wstaję o 7 (przed czasownikiem).
• She is always late. – Ona zawsze się spóźnia (po be).
• We go swimming twice a week. – Chodzimy na basen dwa razy w tygodniu.

❌ I go always to school by bus. I don’t never eat meat. ✅ I always go to school by bus. I never eat meat. – never ma już znaczenie przeczące.

Present Continuous opisuje czynności wykonywane w chwili mówienia, sytuacje tymczasowe i zmieniające się oraz ustalone plany na najbliższą przyszłość. Typowe określniki to now, at the moment, at present, today, this week.

• I am doing my homework now. – Teraz odrabiam lekcje.
• She is living with her aunt this month. – W tym miesiącu mieszka u cioci (tymczasowo).
• Prices are going up. – Ceny rosną (zmiana).
• We are visiting Grandma on Sunday. – W niedzielę odwiedzamy babcię (plan).

📖 Więcej: Present Continuous – opis czasu

Present Continuous tworzymy z czasownika be (am/is/are) i czasownika z końcówką -ing. W przeczeniu dodajemy not po am/is/are, a w pytaniu przestawiamy am/is/are przed osobę.

Pisownia -ing: make – making (nieme -e odpada), swim – swimming, sit – sitting (podwojenie spółgłoski po krótkiej samogłosce), lie – lying.

❌ I reading now. She is swiming. ✅ I am reading now. She is swimming.

✍️ Ćwicz: ćwiczenia z Present Continuous

Present Simple opisuje czynności powtarzające się, stałe sytuacje i fakty, a Present Continuous – czynności trwające teraz, sytuacje tymczasowe i ustalone plany na najbliższą przyszłość.

• I work in a bank. – Pracuję w banku (na stałe).
• I’m working from home this week. – W tym tygodniu pracuję z domu (tymczasowo).
• He usually drinks tea, but today he’s drinking coffee. – Zwykle pije herbatę, ale dziś pije kawę.

✍️ Ćwicz: ćwiczenia Present Simple vs Present Continuous

Czasowniki statyczne opisują stany, a nie czynności – uczucia (like, love, hate, want), myślenie (know, understand, believe, remember), posiadanie (own, belong) i zmysły (seem, sound). Zwykle nie używamy ich w czasach Continuous.

• ❌ I’m knowing the answer. ✅ I know the answer. – Znam odpowiedź.
• ❌ This bag is belonging to me. ✅ This bag belongs to me.

Niektóre czasowniki zmieniają znaczenie i wtedy mogą wystąpić w Continuous:

• I think it’s a good idea. (uważam) / I’m thinking about it. (zastanawiam się)
• She has a car. (posiada) / She’s having lunch. (je obiad)
• The soup tastes good. (smakuje) / He’s tasting the soup. (próbuje)

Some i any (jakieś, trochę) stawiamy przed rzeczownikami policzalnymi w liczbie mnogiej i niepoliczalnymi. Some używamy w zdaniach twierdzących oraz w propozycjach i prośbach, a any – w przeczeniach (żaden, wcale) i pytaniach.

• I’ve got some apples. – Mam (kilka) jabłek.
• We don’t have any time. – Nie mamy (wcale) czasu.
• Is there any milk? – Czy jest (jakieś) mleko?
• Would you like some tea? – Napijesz się herbaty? (propozycja – some w pytaniu)
• You can take any book. – Możesz wziąć jakąkolwiek książkę (any = obojętnie który).

Tak samo działają złożenia: something / anything, somebody / anybody, somewhere / anywhere.

❌ I haven’t got some money. ✅ I haven’t got any money.

Many i a few łączymy z rzeczownikami policzalnymi w liczbie mnogiej, much i a little – z niepoliczalnymi, a a lot of / lots of z obydwoma. Much i many używamy głównie w pytaniach i przeczeniach.

• How many brothers have you got? – Ilu masz braci?
• We haven’t got much money. – Nie mamy dużo pieniędzy.
• I have a few friends here, so I’m not lonely. – Mam tu kilku przyjaciół, więc nie jestem samotny.

Past Simple opisuje czynności i wydarzenia zakończone w określonym momencie w przeszłości, a także kolejne wydarzenia w opowiadaniu. Typowe określniki to yesterday, last week, two days ago, in 2020, when I was a child.

• I washed my car yesterday. – Wczoraj umyłem samochód.
• We went to Italy last summer. – Zeszłego lata pojechaliśmy do Włoch.
• He got up, had breakfast and left. – Wstał, zjadł śniadanie i wyszedł (sekwencja).

📖 Więcej: Past Simple – opis czasu

W zdaniu twierdzącym używamy II formy czasownika (regularne: -ed, nieregularne: z tabeli), jednakowej dla wszystkich osób. Przeczenie tworzymy z didn’t, a pytanie z did przed osobą – w obu przypadkach czasownik wraca do formy podstawowej.

❌ I didn’t went. Did you saw it? ✅ I didn’t go. Did you see it?

✍️ Ćwicz: ćwiczenia z Past Simple · 📋 lista czasowników nieregularnych

II formę czasowników regularnych tworzymy, dodając -ed. Po niemym -e dodajemy samo -d, po spółgłosce + -y zamieniamy y na -ied, a po krótkiej akcentowanej samogłosce i jednej spółgłosce podwajamy tę spółgłoskę (stop – stopped).

Ta sama forma -ed to także III forma czasowników regularnych.

W Past Simple to be ma dwie formy: was (I, he, she, it) i were (you, we, they). Przeczenie to wasn’t / weren’t, a pytanie tworzymy, przestawiając was/were przed osobę – bez did.

• I was tired yesterday. – Wczoraj byłem zmęczony.
• Were you at school? – No, I wasn’t. – Byłeś w szkole? – Nie.

❌ Did you be at home? We was happy. ✅ Were you at home? We were happy.

Past Continuous opisuje czynność trwającą w określonym momencie w przeszłości, kilka czynności trwających jednocześnie oraz dłuższą czynność przerwaną przez krótszą (wyrażoną w Past Simple). Tło opowiadania także budujemy w Past Continuous.

• At 7 o’clock yesterday I was washing my car. – Wczoraj o 7 myłem samochód.
• I was cooking and my brother was reading. – Ja gotowałem, a brat czytał.
• I was walking home when I saw Tom. – Szedłem do domu, kiedy zobaczyłem Toma.
• While we were having dinner, the phone rang. – Gdy jedliśmy obiad, zadzwonił telefon.

📖 Więcej: Past Continuous – opis czasu

Past Continuous tworzymy z was/were i czasownika z końcówką -ing. W przeczeniu dodajemy not (wasn’t/weren’t), a w pytaniu przestawiamy was/were przed osobę.

❌ I was sleep when you called. ✅ I was sleeping when you called.

Przysłówki sposobu mówią, jak coś robimy. Tworzymy je od przymiotników, dodając -ly (slow – slowly); po spółgłosce + -y piszemy -ily (easy – easily), a przymiotniki na -ic dostają -ally. Kilka przysłówków jest nieregularnych: good – well, fast – fast, hard – hard, late – late.

• She is a careful driver. She drives carefully. – Jest ostrożnym kierowcą. Jeździ ostrożnie.
• heavy – heavily, happy – happily, tragic – tragically
• He speaks English well. – Dobrze mówi po angielsku.
• She works hard. – Ciężko pracuje. (hardly = prawie wcale!)

❌ He plays good. She runs fastly. ✅ He plays well. She runs fast.

📖 Więcej: przysłówek (adverb) – opis

Przymiotniki jednosylabowe i dwusylabowe zakończone na -y dostają końcówki -er / -est (fast – faster – the fastest, happy – happier – the happiest). Przed dłuższymi przymiotnikami stawiamy more / the most lub less / the least. Kilka przymiotników stopniuje się nieregularnie.

❌ more bigger, gooder, the most fastest ✅ bigger, better, the fastest

📖 Więcej: przymiotnik (adjective) – opis

Stopnia wyższego używamy do porównania dwóch osób, rzeczy lub grup – po nim stoi than (niż). Stopnia najwyższego używamy do wskazania „naj-” w grupie – przed nim stoi the albo przymiotnik dzierżawczy, a po nim często in (w miejscu, grupie) lub of (spośród).

• Peter is taller than Kasia. – Peter jest wyższy niż Kasia.
• Bikes are less expensive than cars. – Rowery są tańsze (mniej drogie) niż samochody.
• Peter is the tallest boy in the class. – Peter jest najwyższym chłopcem w klasie.
• Tom is my oldest friend. – Tom jest moim najstarszym przyjacielem.
• It was the best day of my life. – To był najlepszy dzień mojego życia.

❌ She is taller that me. He is the best of the class. ✅ She is taller than me. He is the best in the class.

As + przymiotnik + as oznacza „tak samo… jak”, a not as/so + przymiotnik + as – „nie tak… jak”. Przymiotnik pozostaje w stopniu równym.

• Tom is as tall as his father. – Tom jest tak wysoki jak jego tata.
• This test isn’t as difficult as the last one. – Ten test nie jest tak trudny jak poprzedni.
• Come as soon as possible. – Przyjdź jak najszybciej.

❌ as taller as ✅ as tall as

Too (zbyt) stawiamy przed przymiotnikiem lub przysłówkiem (too cold), a enough (wystarczająco) – po przymiotniku (old enough), ale przed rzeczownikiem (enough money).

• It’s too cold to swim. – Jest zbyt zimno, żeby pływać.
• He isn’t old enough to drive. – Nie jest wystarczająco dorosły, żeby prowadzić.
• We don’t have enough time. – Nie mamy wystarczająco dużo czasu.

❌ enough old ✅ old enough

Zaimki zwrotne (myself, yourself, himself, herself, itself, ourselves, yourselves, themselves) używamy, gdy podmiot i dopełnienie to ta sama osoba (I hurt myself) albo dla podkreślenia, że ktoś zrobił coś sam (I did it myself).

• Be careful! Don’t cut yourself. – Uważaj! Nie skalecz się.
• They painted the house themselves. – Sami pomalowali dom.
• She lives by herself. – Mieszka sama.

❌ I feel myself good. I wash myself every morning. ✅ I feel good. I wash every morning. – nie każde polskie „się” to zaimek zwrotny (feel, relax, meet, wash, dress, shave zwykle bez niego).

Must i have to oznaczają „musieć”: must wyraża przymus wynikający z przekonania mówiącego, a have to – z zewnętrznych zasad. Mustn’t oznacza zakaz (nie wolno), a don’t have to – brak konieczności (nie trzeba). Must ma jedną formę i tylko czas teraźniejszy; w innych czasach używamy have to.

Pytania: Must I go? lub (częściej) Do I have to go? Did you have to pay?

❌ I musted go. She must to go. You mustn’t come – it’s optional. ✅ I had to go. She must go. You don’t have to come.

Should (powinienem, powinieneś) wyraża radę lub opinię o tym, co jest właściwe. Ma jedną formę dla wszystkich osób, po nim stoi bezokolicznik bez to. Przeczenie to shouldn’t, a pytanie: Should + osoba + bezokolicznik?

• You should see a doctor. – Powinieneś iść do lekarza.
• She shouldn’t eat so many sweets. – Nie powinna jeść tylu słodyczy.
• What should I do? – Co powinienem zrobić?

O przeszłości mówimy should have done – zob. część B2.

❌ You should to rest. He shoulds go. ✅ You should rest. He should go.

Be going to + bezokolicznik wyraża zamiary i plany podjęte przed chwilą mówienia oraz przewidywania oparte na tym, co widzimy lub wiemy. Odmieniamy be (am/is/are going to).

osoba + am/is/are going to + bezokolicznik · pytanie: Am/Is/Are + osoba + going to + bezokolicznik?

• I’m going to visit my friend next weekend. – W przyszły weekend zamierzam odwiedzić przyjaciela.
• Look at those clouds! It’s going to rain. – Spójrz na chmury! Będzie padać.
• Are you going to study tonight? – Będziesz się dziś uczyć?
• I was going to call you. – Miałem do ciebie zadzwonić (zamiar w przeszłości).

❌ I going to buy a bike. ✅ I’m going to buy a bike.

Will + bezokolicznik wyraża decyzje podjęte w chwili mówienia, przewidywania oparte na opinii (I think, probably, I’m sure), obietnice, propozycje, prośby i groźby oraz fakty w przyszłości.

• It’s cold. I’ll close the window. – Zimno. Zamknę okno (decyzja teraz).
• I think our team will win. – Myślę, że nasza drużyna wygra (opinia).
• I’ll help you, I promise. – Pomogę ci, obiecuję.
• Will you open the door, please? – Otworzysz drzwi? (prośba)
• He will be 15 next year. – W przyszłym roku skończy 15 lat (fakt).

📖 Więcej: Future Simple – opis czasu

Future Simple tworzymy z will i bezokolicznika bez to – forma jest taka sama dla wszystkich osób. Przeczenie to will not (won’t), a pytanie tworzymy, stawiając will przed osobą.

❌ I will to help you. She wills come. ✅ I will help you. She will come.

W zdaniach czasowych o przyszłości po when, before, after, until, as soon as używamy czasu Present Simple (lub Present Perfect), a nie will. Will stoi tylko w zdaniu głównym.

• I’ll call you when I get home. – Zadzwonię, kiedy dotrę do domu.
• We’ll start as soon as everybody arrives. – Zaczniemy, gdy tylko wszyscy przyjdą.
• You can’t go out until you have finished your homework. – Nie wyjdziesz, dopóki nie skończysz pracy domowej.

❌ When I will finish school, I will travel. ✅ When I finish school, I will travel.

Zero Conditional opisuje prawdy ogólne i stałe zależności: jeśli spełni się warunek, skutek następuje zawsze. W obu częściach zdania używamy Present Simple.

If + Present Simple, Present Simple

• If you heat ice, it melts. – Jeśli ogrzejesz lód, topnieje.
• If I drink coffee late, I can’t sleep. – Jeśli piję kawę późno, nie mogę spać.

W Zero Conditional if można zastąpić słowem when bez zmiany znaczenia.

First Conditional opisuje realne sytuacje w przyszłości. Po if używamy Present Simple, a w zdaniu głównym will (lub can, may, might, tryb rozkazujący).

If + Present Simple, will + bezokolicznik

• If it rains, we will stay at home. – Jeśli będzie padać, zostaniemy w domu.
• If you see Ann, tell her to call me. – Jeśli zobaczysz Annę, powiedz jej, żeby zadzwoniła.
• We’ll miss the bus if we don’t hurry. – Spóźnimy się na autobus, jeśli się nie pospieszymy.

❌ If it will rain… ✅ If it rains…

✍️ Ćwicz: ćwiczenia z pierwszego trybu warunkowego · 📖 First Conditional – opis

III forma czasowników regularnych jest taka sama jak II – dodajemy -ed (watch – watched – watched). III formy czasowników nieregularnych trzeba nauczyć się z trzeciej kolumny tabeli (go – went – gone). III formy używamy w czasach Perfect i w stronie biernej.

📋 Pełna lista czasowników nieregularnych

Present Perfect łączy przeszłość z teraźniejszością. Opisuje czynności, które zaczęły się w przeszłości i trwają do teraz, zakończone czynności bez podanego czasu, których skutek widać teraz, czynności zakończone przed chwilą oraz doświadczenia życiowe.

• I have studied English for five years. – Uczę się angielskiego od pięciu lat (trwa do teraz).
• I have lost my keys. – Zgubiłem klucze (i nadal ich nie mam).
• I’ve just eaten. – Właśnie zjadłem.
• She has been to England. – Była w Anglii (doświadczenie, nie mówimy kiedy).
• Piotrek has never drunk goat’s milk. – Piotrek nigdy nie pił koziego mleka.

📖 Więcej: Present Perfect – opis czasu

Present Perfect tworzymy z have/has i III formy czasownika (has w 3. osobie liczby pojedynczej). Przeczenie to haven’t/hasn’t + III forma, a pytanie tworzymy, przestawiając have/has przed osobę.

❌ She have finished. Have you went there? ✅ She has finished. Have you been there?

✍️ Ćwicz: ćwiczenia z Present Perfect · ćwiczenia mieszane z czasów

Just (właśnie) i already (już) stawiamy między have/has a III formą w zdaniach twierdzących; yet stawiamy na końcu pytań (już?) i przeczeń (jeszcze nie); ever (kiedykolwiek) występuje w pytaniach, a never (nigdy) w zdaniach o braku doświadczenia.

❌ I have yet finished. ✅ I have already finished. – yet nie występuje w zdaniach twierdzących w znaczeniu „już”.

For podaje, jak długo coś trwa (okres czasu: for two hours, for ten years), a since – od kiedy (punkt w czasie: since Monday, since 2020). Oba słowa łączymy najczęściej z czasami Perfect.

• I have lived here for five years. – Mieszkam tu od pięciu lat (przez pięć lat).
• I have lived here since 2021. – Mieszkam tu od 2021 roku.
• She has worked here since she left school. – Pracuje tu, odkąd skończyła szkołę.

❌ I live here since 2021. ✅ I have lived here since 2021. – po polsku mówimy w czasie teraźniejszym, po angielsku potrzebny jest Present Perfect.

Past Simple opisuje czynność zakończoną w określonym czasie w przeszłości (yesterday, in 2019, last week), a Present Perfect – czynność, której czas nie jest podany lub której skutek albo trwanie łączy się z teraźniejszością.

❌ I have seen him yesterday. ✅ I saw him yesterday. – określniki przeszłe (yesterday, ago, last…) wymagają Past Simple.

✍️ Ćwicz: ćwiczenia Present Perfect vs Past Simple

Gdy who lub what pyta o wykonawcę czynności (podmiot), nie używamy do/does/did i zachowujemy szyk zdania twierdzącego (Who broke the window?). Gdy pytamy o odbiorcę czynności (dopełnienie), stosujemy zwykły szyk pytający z operatorem (What did he break?).

❌ Who did call you? What did happen? ✅ Who called you? What happened?

To zależy od czasownika. Po enjoy, like, love, hate, finish, mind, avoid, can’t stand oraz po przyimkach stawiamy formę -ing, a po want, decide, hope, plan, learn, need, would like – to + bezokolicznik.

• She is good at drawing. – po przyimku zawsze -ing.
• Swimming is healthy. – forma -ing jako podmiot zdania.

O czasownikach, które zmieniają znaczenie (remember, stop, try), przeczytasz w części B2.

Used to + bezokolicznik opisuje przeszłe nawyki i stany, które już nie są aktualne – odpowiada polskiemu „kiedyś (coś robiłem)”.

osoba + used to + bezokolicznik · przeczenie: didn’t use to · pytanie: Did + osoba + use to…?

• I used to play the guitar. – Kiedyś grałem na gitarze.
• There used to be a cinema here. – Kiedyś było tu kino.
• Did you use to have long hair? – Czy miałeś kiedyś długie włosy?

❌ I didn’t used to… ✅ I didn’t use to… – po did/didn’t piszemy use bez -d.

Question tag to krótkie pytanie na końcu zdania (prawda?, nie?). Powtarzamy w nim operator ze zdania (lub do/does/did) i zaimek osobowy; po zdaniu twierdzącym tag jest przeczący, a po przeczącym – twierdzący.

• You’re tired, aren’t you? – Jesteś zmęczony, prawda?
• She likes jazz, doesn’t she?
• They didn’t come, did they?
• You can swim, can’t you?

Wyjątki: I’m late, aren’t I? · Let’s go, shall we? · Open the window, will you? · Nobody called, did they?

May, might i could + bezokolicznik oznaczają, że coś jest możliwe teraz lub w przyszłości (może…). Might wyraża zwykle nieco mniejszą pewność niż may.

• It may rain later. – Może później padać.
• She might be at home. – Może jest w domu.
• We could go to the cinema. – Moglibyśmy pójść do kina (propozycja).
• I may not come tomorrow. – Może jutro nie przyjdę.

❌ Maybe it will may rain. ✅ It may rain. / Maybe it will rain.

Can oznacza umiejętność lub możliwość w teraźniejszości, could – ogólną umiejętność w przeszłości, a be able to zastępuje can w czasach, w których can nie występuje (will be able to, have been able to) oraz opisuje pojedyncze osiągnięcie w przeszłości (was able to / managed to).

• I could swim when I was five. – Umiałem pływać, gdy miałem pięć lat (ogólna umiejętność).
• The sea was rough, but we were able to reach the shore. – Udało nam się dopłynąć (jednorazowy sukces).
• I’ll be able to help you tomorrow. – Będę mógł ci jutro pomóc.
• I haven’t been able to sleep lately. – Ostatnio nie mogę spać.

❌ I will can help you. ✅ I will be able to help you.

The stawiamy przed rzeczami konkretnymi, już znanymi rozmówcy lub jedynymi w swoim rodzaju (the sun). Przedimka nie stawiamy, gdy mówimy ogólnie o rzeczownikach w liczbie mnogiej lub niepoliczalnych (Dogs are friendly), przed większością nazw krajów, miast, posiłków i sportów.

• I bought a book. The book is very interesting. – pierwszy raz: a, potem: the.
• The moon, the internet, the Thames, the USA, the Alps – rzeczy jedyne, rzeki, kraje z nazwą w l.mn. lub ze słowem „States/Kingdom”, łańcuchy górskie.
• I love music. Cats sleep a lot. We have lunch at 1. She plays tennis. – bez przedimka.
• She plays the piano. – instrumenty muzyczne z the.

❌ The life is beautiful. ✅ Life is beautiful. – o pojęciach ogólnych mówimy bez the.

📖 Więcej: określniki (determiners) – opis

Past Perfect (had + III forma) opisuje czynność, która wydarzyła się przed inną czynnością w przeszłości – to „przeszłość przeszłości”.

osoba + had + III forma · przeczenie: hadn’t + III forma · pytanie: Had + osoba + III forma?

• When we arrived, the film had already started. – Kiedy przyjechaliśmy, film już się zaczął (zaczął się wcześniej).
• She was nervous because she hadn’t flown before. – Denerwowała się, bo wcześniej nie latała.
• Had you met him before the party? – Czy poznałeś go przed imprezą?

Porównaj: When I arrived, she left. (wyszła, gdy przyszedłem) / When I arrived, she had left. (już jej nie było).

📖 Więcej: Past Perfect – opis czasu

Zaimki względne łączą zdania i dodają informację o rzeczowniku: who – o ludziach, which – o rzeczach i zwierzętach, that – o ludziach i rzeczach, where – o miejscach, whose – o przynależności (czyj).

• The woman who lives next door is a doctor. – Kobieta, która mieszka obok, jest lekarką.
• This is the phone which/that I bought. – To telefon, który kupiłem.
• That’s the hotel where we stayed. – To hotel, w którym się zatrzymaliśmy.
• I have a friend whose father is a pilot. – Mam kolegę, którego tata jest pilotem.

Gdy zaimek jest dopełnieniem, można go pominąć: This is the phone (that) I bought.

W stronie czynnej podmiot wykonuje czynność (A cat drinks milk), a w stronie biernej czynność jest wykonywana na podmiocie (Milk is drunk by the cat). Strony biernej używamy, gdy wykonawca jest nieznany lub nieistotny, gdy ważniejsza jest sama czynność oraz w stylu formalnym.

• My bike was stolen. – Ukradziono mi rower (nie wiemy kto).
• English is spoken all over the world. – Po angielsku mówi się na całym świecie.
• The Mona Lisa was painted by Leonardo da Vinci. – Wykonawcę (gdy jest ważny) dodajemy po by.

Stronę bierną tworzymy z odpowiedniej formy be i III formy czasownika – zmienia się tylko forma be, zależnie od czasu. W przeczeniu not stawiamy po pierwszym słowie posiłkowym, a w pytaniu to słowo przestawiamy przed podmiot.

podmiot + be (w odpowiednim czasie) + III forma (+ by + wykonawca)

❌ The house has been not sold. ✅ The house has not been sold. – not stoi po pierwszym słowie posiłkowym.

Strona bierna w pozostałych czasach i z dwoma dopełnieniami – zob. część B1.

Zasada się nie zmienia: odpowiednia forma be + III forma. W czasach Past Continuous używamy was/were being, w Past Perfect had been, w Future Perfect will have been. Przy czasownikach z dwoma dopełnieniami (give, send, show, offer) podmiotem strony biernej jest zwykle osoba.

• They gave me a prize. → I was given a prize. – Dostałem nagrodę (częstsza wersja).
• → A prize was given to me. – wersja poprawna, ale rzadsza.

Present Perfect Continuous (have/has been + -ing) opisuje czynność, która zaczęła się w przeszłości i trwa do teraz lub właśnie się skończyła i widać jej skutki. Podkreśla czas trwania czynności.

osoba + have/has been + czasownik z -ing · przeczenie: haven’t/hasn’t been + -ing · pytanie: Have/Has + osoba + been + -ing?

• I’ve been learning English for six years. – Uczę się angielskiego od sześciu lat.
• You look tired. Have you been running? – Wyglądasz na zmęczonego. Biegałeś?
• How long has it been raining? – Jak długo pada?

📖 Więcej: Present Perfect Continuous – opis czasu

Present Perfect podkreśla rezultat i odpowiada na pytanie „ile?” lub „co zrobiono?”, a Present Perfect Continuous podkreśla samą czynność i jej trwanie, odpowiadając na pytanie „jak długo?”.

❌ I’ve been knowing her for years. ✅ I’ve known her for years. – czasowniki statyczne zostają w Present Perfect.

Future Continuous (will be + -ing) opisuje czynność, która będzie trwała w określonym momencie w przyszłości, a także czynności, które odbędą się w naturalnym toku wydarzeń. Używamy go też w grzecznych pytaniach o plany.

osoba + will be + czasownik z -ing

• This time tomorrow I’ll be lying on the beach. – Jutro o tej porze będę leżał na plaży.
• Don’t call at 8 – we’ll be having dinner. – Nie dzwoń o 8 – będziemy jeść kolację.
• Will you be using the car tonight? – Czy będziesz dziś wieczorem używać samochodu? (grzeczne pytanie)

📖 Więcej: Future Continuous – opis czasu

Will wyraża spontaniczne decyzje, obietnice i opinie o przyszłości; be going to – zamiary i przewidywania oparte na dowodach; Present Continuous – ustalone plany z określonym czasem i miejscem; Present Simple – rozkłady jazdy i harmonogramy.

Second Conditional opisuje sytuacje nierealne lub mało prawdopodobne w teraźniejszości lub przyszłości. Po if używamy Past Simple, a w zdaniu głównym would + bezokolicznik.

If + Past Simple, would + bezokolicznik

• If I had more money, I would buy a house. – Gdybym miał więcej pieniędzy, kupiłbym dom.
• If I were you, I wouldn’t do that. – Na twoim miejscu nie robiłbym tego.
• What would you do if you won the lottery? – Co byś zrobił, gdybyś wygrał na loterii?

Po if z czasownikiem be w stylu formalnym używamy were dla wszystkich osób (If she were here…).

❌ If I would have time, I would help you. ✅ If I had time, I would help you.

Third Conditional opisuje nierealne sytuacje w przeszłości – rozważamy, co by się stało, gdyby przeszłość wyglądała inaczej. Po if używamy Past Perfect, a w zdaniu głównym would have + III forma.

If + Past Perfect, would have + III forma

• If I had studied, I would have passed the exam. – Gdybym się uczył, zdałbym egzamin.
• If you hadn’t reminded me, I would have forgotten. – Gdybyś mi nie przypomniał, zapomniałbym.
• She could have won if she had trained more. – Mogłaby wygrać, gdyby więcej trenowała.

❌ If I would have known… ✅ If I had known…

Gdy czasownik wprowadzający jest w czasie przeszłym (said, told), cofamy czas o jeden stopień (backshift), zmieniamy zaimki oraz określenia czasu i miejsca (now → then, tomorrow → the next day, here → there).

Pamiętaj: say (that)… bez osoby, ale tell somebody (that)… – z osobą.

❌ She said me that… ✅ She told me that… / She said that…

W pytaniach zależnych stosujemy szyk zdania twierdzącego (bez do/does/did) i nie stawiamy znaku zapytania; pytania ogólne wprowadzamy przez if/whether. Polecenia i prośby zamieniamy na tell/ask + osoba + (not) to + bezokolicznik.

• „Where do you live?” → She asked me where I lived.
• „Are you hungry?” → He asked if/whether I was hungry.
• „Close the door.” → She told me to close the door.
• „Don’t be late.” → He told us not to be late.

❌ She asked me where did I live. ✅ She asked me where I lived.

✍️ Ćwicz w transformacjach: matura rozszerzona – transformacje zdań

Although / even though / though łączą dwa zdania (po nich podmiot i orzeczenie). Despite i in spite of to przyimki – po nich rzeczownik, forma -ing lub the fact that. However zaczyna nowe zdanie i jest oddzielone przecinkiem.

• Although it was raining, we went out. – Chociaż padało, wyszliśmy.
• Despite the rain, we went out. – Mimo deszczu wyszliśmy.
• In spite of feeling tired, she kept working. – Mimo zmęczenia pracowała dalej.
• It was raining. However, we went out. – Padało. Jednak wyszliśmy.

❌ Despite of the rain… ✅ Despite the rain… / In spite of the rain… · ❌ Despite it was raining… ✅ Despite the fact that it was raining…

Cel wyrażamy przez to / in order to / so as to + bezokolicznik (gdy podmiot jest ten sam) albo so that + can/could/will/would (zwłaszcza gdy podmiot się zmienia). Cel przeczący: in order not to, so as not to.

• I went to the shop to buy bread. – Poszedłem do sklepu, żeby kupić chleb.
• She whispered so as not to wake the baby. – Szeptała, żeby nie obudzić dziecka.
• I’ll leave the key so that you can get in. – Zostawię klucz, żebyś mógł wejść.

❌ I came here for learning English. ✅ I came here to learn English.

So stawiamy przed przymiotnikiem lub przysłówkiem (so hot, so quickly) oraz przed much/many/few/little. Such (a/an) stawiamy przed rzeczownikiem z przymiotnikiem lub bez (such a nice day, such people). Obie konstrukcje mogą wprowadzać skutek: so/such … that.

• The film was so boring that I fell asleep. – Film był tak nudny, że zasnąłem.
• It was such a boring film that I fell asleep. – To był tak nudny film, że zasnąłem.
• There were so many people! – Było tak dużo ludzi!

❌ It was so a nice day. ✅ It was such a nice day.

Past Perfect Continuous (had been + -ing) opisuje czynność, która trwała przez jakiś czas przed innym momentem w przeszłości – to „Present Perfect Continuous przesunięty w przeszłość”.

osoba + had been + czasownik z -ing

• We had been waiting for an hour when the bus finally came. – Czekaliśmy godzinę, zanim w końcu przyjechał autobus.
• His eyes were red because he had been crying. – Miał czerwone oczy, bo (wcześniej) płakał.

Future Perfect (will have + III forma) opisuje czynność, która zostanie zakończona przed określonym momentem w przyszłości. Typowe określniki to by (do, przed), by then, by the time.

osoba + will have + III forma · Future Perfect Continuous: will have been + -ing

• I will have finished the project by Friday. – Skończę projekt do piątku.
• By the time you arrive, we will have eaten. – Zanim przyjedziesz, już zjemy.
• In June I will have been working here for ten years. – W czerwcu minie dziesięć lat, odkąd tu pracuję.

📖 Więcej: Future Perfect – opis czasu

Unless oznacza „jeśli nie / chyba że”, as long as i provided (that) – „pod warunkiem, że”, a in case – „na wypadek, gdyby”. Po wszystkich tych spójnikach, mówiąc o przyszłości, używamy Present Simple.

• You’ll fail unless you study. = You’ll fail if you don’t study. – Oblejesz, jeśli się nie będziesz uczyć.
• You can borrow my car as long as you drive carefully. – Możesz pożyczyć auto, pod warunkiem że będziesz jechać ostrożnie.
• Take an umbrella in case it rains. – Weź parasol na wypadek, gdyby padało.

❌ Unless you don’t hurry, you’ll be late. ✅ Unless you hurry, you’ll be late. – unless zawiera już przeczenie.

Zamiast say i tell w mowie zależnej używamy czasowników precyzyjnie oddających intencję mówiącego (suggest, offer, refuse, warn, accuse). Każdy z nich ma stałą konstrukcję, którą trzeba zapamiętać.

❌ He suggested me to go. ✅ He suggested going. / He suggested (that) I (should) go.

Have/get + dopełnienie + III forma oznacza, że ktoś inny wykonuje dla nas usługę (zlecamy coś) albo że spotkało nas coś nieprzyjemnego. Get jest bardziej potoczne.

osoba + have/get (w odpowiednim czasie) + coś + III forma

• I had my hair cut yesterday. – Wczoraj obciąłem włosy (u fryzjera).
• We’re having our kitchen painted. – Malują nam kuchnię.
• She had her bag stolen. – Ukradziono jej torebkę.
• You should get your eyes tested. – Powinieneś zbadać wzrok.

❌ I cut my hair at the hairdresser’s. (sam sobie obciąłem) ✅ I had my hair cut.

✍️ Ćwicz: B2 First – key word transformations (Part 4)

Zdanie definiujące wskazuje, o kogo lub o co chodzi – bez niego zdanie traci sens; nie stawiamy przecinków i możemy użyć that. Zdanie niedefiniujące dodaje dodatkową informację – oddzielamy je przecinkami, nie używamy that i nie możemy pominąć zaimka.

• The students who passed got a certificate. – Certyfikat dostali tylko ci, którzy zdali (definiujące).
• The students, who passed, got a certificate. – Wszyscy studenci zdali i dostali certyfikat (niedefiniujące).
• My brother, who lives in Oslo, is an engineer. – Mój brat, który mieszka w Oslo, jest inżynierem.

❌ Warsaw, that is the capital of Poland, … ✅ Warsaw, which is the capital of Poland, …

Must be oznacza „na pewno jest” (jesteśmy prawie pewni), can’t be – „na pewno nie jest”, a might/may/could be – „może jest”. To czasowniki dedukcji, a nie obowiązku.

• She hasn’t eaten all day. She must be hungry. – Na pewno jest głodna.
• That can’t be Tom – he’s in Spain. – To nie może być Tom.
• He isn’t answering. He might be asleep. – Może śpi.
• They must be having a party. – Na pewno robią imprezę (teraz).

❌ He mustn’t be at home. (w znaczeniu przypuszczenia) ✅ He can’t be at home.

O przeszłości wnioskujemy, dodając have + III formę: must have done (na pewno zrobił), can’t/couldn’t have done (na pewno nie zrobił), might/may/could have done (może zrobił).

czasownik modalny + have + III forma

• The streets are wet. It must have rained. – Musiało padać.
• She can’t have seen us – she didn’t wave. – Nie mogła nas widzieć.
• I might have left my phone in the car. – Może zostawiłem telefon w samochodzie.

✍️ Ćwicz: C1 Advanced – key word transformations (Part 4)

Should have + III forma wyraża żal lub krytykę (powinienem był, a nie zrobiłem). Needn’t have + III forma oznacza, że coś zrobiliśmy niepotrzebnie, a didn’t need to – że coś nie było konieczne (zwykle więc tego nie zrobiliśmy).

• You should have told me earlier. – Powinieneś był mi powiedzieć wcześniej.
• I shouldn’t have eaten so much. – Nie powinienem był tyle jeść.
• I needn’t have taken an umbrella – it didn’t rain. – Niepotrzebnie wziąłem parasol.
• I didn’t need to take an umbrella, so I left it at home. – Nie musiałem brać parasola (i nie wziąłem).

I wish / If only + Past Simple wyraża żal dotyczący teraźniejszości, + Past Perfect – żal dotyczący przeszłości, a + would – irytację cudzym zachowaniem lub chęć zmiany w przyszłości.

❌ I wish I would be taller. ✅ I wish I were/was taller. – wish + would nie odnosi się do siebie samego.

Had better + bezokolicznik to mocna rada lub ostrzeżenie (lepiej zrób), would rather + bezokolicznik – preferencja (wolałbym), a it’s time + Past Simple – stwierdzenie, że najwyższy czas, by ktoś coś zrobił.

• You’d better hurry or you’ll miss the train. – Lepiej się pospiesz.
• You’d better not tell him. – Lepiej mu nie mów.
• I’d rather stay at home tonight. – Wolałbym zostać dziś w domu.
• I’d rather you didn’t smoke here. – Wolałbym, żebyś tu nie palił (inna osoba → Past Simple).
• It’s time we went home. – Czas, żebyśmy poszli do domu.

❌ You had better to go. ✅ You had better go.

Remember, forget, regret, stop, try, go on i mean zmieniają znaczenie: forma -ing zwykle odnosi się do czynności wcześniejszej lub samej czynności, a to + bezokolicznik – do czynności późniejszej lub celu.

Used to + bezokolicznik to przeszły nawyk lub stan; be used to + -ing oznacza „być przyzwyczajonym”, a get used to + -ing – „przyzwyczajać się”. Would + bezokolicznik też opisuje powtarzające się czynności w przeszłości, ale nie stany.

• I used to live in Gdańsk. – Kiedyś mieszkałem w Gdańsku.
• I’m used to getting up early. – Jestem przyzwyczajony do wczesnego wstawania.
• I’m getting used to driving on the left. – Przyzwyczajam się do jazdy lewą stroną.
• Every summer we would go to the lake. – Co lato jeździliśmy nad jezioro.

❌ I’m used to get up early. ✅ I’m used to getting up early. · ❌ I would have a dog. (stan) ✅ I used to have a dog.

Przymiotniki opinii stawiamy przed przymiotnikami opisowymi, a te ustawiamy w kolejności: rozmiar – wiek – kształt – kolor – pochodzenie – materiał – przeznaczenie.

opinia → rozmiar → wiek → kształt → kolor → pochodzenie → materiał → przeznaczenie + rzeczownik

• a lovely little old house – uroczy mały stary dom
• a big round wooden table – duży okrągły drewniany stół
• an expensive Italian leather bag – droga włoska skórzana torba

📖 Więcej: przymiotnik (adjective) – opis

Stopień wyższy wzmacniamy słowami much, far, a lot, even, a bit (much bigger, far more expensive). Konstrukcja the + stopień wyższy…, the + stopień wyższy… oznacza „im…, tym…”.

• This phone is far more expensive than mine. – Ten telefon jest dużo droższy niż mój.
• The more you practise, the better you get. – Im więcej ćwiczysz, tym lepiej ci idzie.
• The sooner, the better. – Im szybciej, tym lepiej.
• It’s getting colder and colder. – Robi się coraz zimniej.

❌ very bigger ✅ much bigger

Mieszane tryby warunkowe łączą różne płaszczyzny czasowe: nierealny warunek w przeszłości ze skutkiem w teraźniejszości (If + Past Perfect, would + bezokolicznik) albo nierealny stały warunek w teraźniejszości ze skutkiem w przeszłości (If + Past Simple, would have + III forma).

W stylu formalnym pomijamy if i przestawiamy operator przed podmiot: Should + podmiot (First Conditional), Were + podmiot + to/przymiotnik (Second Conditional), Had + podmiot + III forma (Third Conditional). Przeczenie: Had I not…, Were it not for…

• Should you need any help, please contact us. = If you need… – Gdyby potrzebował Pan pomocy, prosimy o kontakt.
• Were I in your position, I would resign. = If I were… – Będąc na Twoim miejscu, złożyłbym rezygnację.
• Were the company to collapse, thousands would lose their jobs. – Gdyby firma upadła…
• Had I known, I would have come earlier. = If I had known… – Gdybym wiedział, przyszedłbym wcześniej.
• Had it not been for your help, we would have failed. – Gdyby nie twoja pomoc, ponieślibyśmy porażkę.

❌ Hadn’t I known… ✅ Had I not known… – w inwersji warunkowej nie używamy form skróconych z not.

✍️ Ćwicz: C1 Advanced Use of English Part 4

Gdy dla emfazy rozpoczynamy zdanie od wyrażenia przeczącego lub ograniczającego (never, rarely, seldom, not only, no sooner, hardly, little, only when, under no circumstances), stosujemy szyk pytający: operator (do/does/did, have, be, modal) + podmiot + czasownik.

❌ Only when I got home I realised… ✅ Only when I got home did I realise… – inwersja następuje w zdaniu głównym, nie po only when.

✍️ Ćwicz: matura dwujęzyczna – parafraza · transformacje zdań

Cleft sentences rozbijają zdanie na dwie części, żeby wyróżnić jeden element. Najczęstsze wzory to It is/was + wyróżniony element + that/who… oraz What + podmiot + czasownik + is/was + wyróżniony element.

• Tom broke the window. → It was Tom who broke the window. – To Tom wybił szybę (a nie ktoś inny).
• It wasn’t until midnight that they arrived. – Przyjechali dopiero o północy.
• What I need is a long holiday. – Potrzebuję właśnie długiego urlopu.
• What she did was (to) call the police. – To, co zrobiła, to wezwanie policji.
• All I want is some peace and quiet. – Chcę tylko trochę spokoju.
• The reason why I left was that I was bored. – Wyszedłem dlatego, że się nudziłem.

Tryb łączący to forma podstawowa czasownika (bez -s, bez do) używana w stylu formalnym po czasownikach i wyrażeniach żądania, sugestii lub konieczności: suggest, recommend, insist, demand, propose, it is essential/vital/important that.

suggest / insist / demand / it is essential + that + podmiot + forma podstawowa (be, go, not be)

• The doctor recommended that he stop smoking. – Lekarz zalecił, żeby rzucił palenie (nie: stops).
• It is essential that every student be present. – Konieczne jest, aby każdy uczeń był obecny.
• She insisted that he not tell anyone. – Nalegała, żeby nikomu nie mówił.

W brytyjskim angielskim częsta jest wersja z should: The doctor recommended that he should stop smoking. Utrwalone zwroty z trybem łączącym: God save the King, be that as it may, so be it, if need be.

Po as if / as though, suppose / supposing, it’s (high/about) time, would rather oraz I wish forma przeszła (unreal past) nie oznacza przeszłości, lecz nierealność lub dystans: Past Simple – w odniesieniu do teraźniejszości, Past Perfect – do przeszłości.

• He talks as if he knew everything. – Mówi tak, jakby wszystko wiedział (a nie wie).
• She looked as though she had seen a ghost. – Wyglądała, jakby zobaczyła ducha.
• Suppose you lost your job – what would you do? – Przypuśćmy, że stracisz pracę…
• It’s high time the government took action. – Najwyższy czas, żeby rząd podjął działania.
• I’d rather you hadn’t invited him. – Wolałbym, żebyś go nie zapraszał.

Uwaga: po as if można użyć też czasu teraźniejszego, gdy sytuacja jest prawdopodobnie prawdziwa: It looks as if it’s going to rain.

Participle clauses skracają zdania podrzędne: imiesłów czynny (-ing) zastępuje zdanie w stronie czynnej, imiesłów bierny (III forma) – w stronie biernej, a having + III forma podkreśla, że czynność wydarzyła się wcześniej. Podmiot obu części zdania musi być ten sam.

• Walking down the street, I met an old friend. = While I was walking… – Idąc ulicą, spotkałem starego znajomego.
• Having finished the report, she went home. = After she had finished… – Skończywszy raport, poszła do domu.
• Built in 1890, the bridge is still in use. = The bridge, which was built… – Zbudowany w 1890 roku most nadal jest używany.
• Not knowing what to say, he remained silent. – Nie wiedząc, co powiedzieć, milczał.
• Having been warned, they took extra care. – Ostrzeżeni wcześniej, zachowali szczególną ostrożność.

❌ Walking down the street, the rain started. (wiszący imiesłów – deszcz nie szedł ulicą) ✅ As I was walking down the street, it started to rain.

Z czasownikami say, believe, think, know, report, expect, consider, claim możemy zbudować stronę bierną na dwa sposoby: It + is said + that + zdanie albo podmiot + is said + to + bezokolicznik. Do czynności wcześniejszej używamy to have + III formy, a do trwającej – to be + -ing.

Podobnie z there: There are thought to be over 1,000 species. – Uważa się, że istnieje ponad 1000 gatunków.

Be about to oznacza „zaraz coś się stanie”, be on the verge/point of + -ing – „być o krok od”, be due to – „mieć coś zaplanowane na konkretny czas”, a be to + bezokolicznik to formalne ustalenia lub polecenia. Przyszłość widzianą z perspektywy przeszłości wyrażamy przez was going to, would, was about to, was to.

• Hurry up – the film is about to start. – Pospiesz się, film zaraz się zacznie.
• The company is on the verge of collapsing. – Firma jest na skraju upadku.
• The plane is due to land at 6:40. – Samolot ma wylądować o 6:40.
• The Prime Minister is to visit Japan next month. – Premier złoży wizytę w Japonii w przyszłym miesiącu.
• You are not to leave this room. – Nie wolno ci opuszczać tego pokoju.
• I was going to call you, but I forgot. – Miałem do ciebie zadzwonić, ale zapomniałem.
• Little did they know that they would never meet again. – Nie wiedzieli, że już nigdy się nie spotkają.

W stylu formalnym przyimek stawiamy przed zaimkiem (the person to whom…, the extent to which…). Which po przecinku może odnosić się do całego zdania, whereby oznacza „dzięki któremu / w ramach którego”, a zdania względne można skracać do imiesłowów.

• The person to whom I spoke was very helpful. = The person (who) I spoke to… (styl nieformalny)
• He failed the exam, which surprised everyone. – Oblał egzamin, co wszystkich zaskoczyło.
• They introduced a system whereby employees can work from home. – Wprowadzili system, na mocy którego pracownicy mogą pracować z domu.
• I have two brothers, both of whom are lawyers. – Mam dwóch braci, obaj są prawnikami.
• The man sitting next to me was asleep. = The man who was sitting… (zdanie skrócone)
• She was the first woman to win the prize. – Była pierwszą kobietą, która zdobyła tę nagrodę.

❌ the person to who I spoke ✅ the person to whom I spoke · ❌ the house in that I live ✅ the house in which I live

Aby unikać powtórzeń, zastępujemy części zdania słowami so i not (po think, hope, expect, be afraid), do/do so (zamiast czasownika), one/ones (zamiast rzeczownika policzalnego) albo pomijamy powtarzające się elementy (elipsa).

• „Will it rain?” – „I hope not.” / „I think so.” – Mam nadzieję, że nie. / Myślę, że tak.
• She asked me to leave, and I did so immediately. – Poprosiła, żebym wyszedł, i natychmiast to zrobiłem.
• I don’t like the red shoes, but I like the black ones.
• He said he would finish it, and he has. – Powiedział, że skończy, i skończył.
• I’d love to come, but I can’t (come). · You can go if you want to.

❌ I don’t hope so. ✅ I hope not.

W zdaniach twierdzących w Present Simple i Past Simple możemy dodać akcentowane do/does/did przed czasownikiem, by podkreślić kontrast lub szczerość. Emfazę wyrażają też wyrażenia wzmacniające (the very, whatsoever, at all, on earth/ever w pytaniach) i przeniesienie elementu na początek zdania (fronting).

• I do like your dress! – Naprawdę podoba mi się twoja sukienka!
• He says I didn’t call, but I did call him. – Ależ dzwoniłem do niego!
• Do sit down. – Proszę, niech Pan usiądzie (uprzejma zachęta).
• That’s the very thing I was looking for. – To właśnie tego szukałem.
• There is no evidence whatsoever. – Nie ma absolutnie żadnych dowodów.
• What on earth are you doing? – Co ty, na litość, robisz?
• Strange as it may seem, I enjoyed it. – Choć może się to wydawać dziwne, podobało mi się.

Nominalizacja to zastępowanie czasowników i przymiotników rzeczownikami (decide → decision, important → importance). Sprawia, że tekst brzmi bardziej formalnie, zwięźle i obiektywnie – dlatego jest ceniona w esejach i raportach na poziomie C1.

• The prices increased rapidly, which worried people. → The rapid increase in prices caused widespread concern.
• Because they didn’t invest enough… → Due to a lack of investment…
• When the train arrived… → On the train’s arrival…

✍️ Ćwicz słowotwórstwo: matura rozszerzona – słowotwórstwo · C1 Advanced Use of English Part 3

Hedging to łagodzenie stanowczości wypowiedzi, typowe dla stylu akademickiego. Używamy czasowników seem/appear/tend + to + bezokolicznik, wyrażeń be likely/unlikely/bound to, modalnych may/might/could oraz przysłówków arguably, presumably, to some extent.

• The results seem to suggest that… – Wyniki zdają się wskazywać, że…
• He appears to have left early. – Wygląda na to, że wyszedł wcześniej.
• Teenagers tend to sleep longer at weekends. – Nastolatki zwykle śpią dłużej w weekendy.
• Prices are likely to rise. – Ceny prawdopodobnie wzrosną. · It’s bound to happen. – To na pewno się stanie.
• This is arguably the best solution. – Można uznać, że to najlepsze rozwiązanie.

All stoi przed przedimkiem (all the day), whole – po nim (the whole day). Each podkreśla pojedyncze elementy (także dwóch), every – grupę jako całość (trzy i więcej). Either oznacza „jeden z dwóch / którykolwiek”, neither – „żaden z dwóch”, a none – „żaden” z trzech i więcej.

• the whole book = all the book · the whole story – ale nie z rzeczownikami niepoliczalnymi: all the money (❌ the whole money)
• She had a ring on each hand. – (dwie ręce – każda osobno)
• Every student must take the test. – Każdy uczeń musi przystąpić do testu.
• You can take either road. – Możesz pojechać którąkolwiek z dwóch dróg.
• Neither of my parents speaks Spanish. – Żadne z moich rodziców nie mówi po hiszpańsku.
• None of the five candidates was suitable. – Żaden z pięciu kandydatów się nie nadawał.

❌ Neither of them didn’t come. ✅ Neither of them came. – neither ma już znaczenie przeczące.

✍️ Ćwicz słowa funkcyjne: C1 Advanced Use of English Part 2 (open cloze)